ມີເດຍລາວແຂວງຫຼວງພະບາງ ຂ່າວ: ເພັດສາຄອນ ສິມມວົງ ພິທີປາຖະກາຖາ ວັນຄຽດແຄ້ນ ຈັກກະພັດຜູ້ຮຸກຮານ ວັນທີ 21 ມີນາ 1946 ຄົບຮອບ 75 ປີ ແລະວັນສ້າງຕັ້ງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ຄົບຮອບ 66 ປີ( 22/3/1955-22/3/2021 )ໄດ້ຈັດຂື້ນໃນວັນທີ 22 ມີນາ 2021 ທີ່ຫ້ອງວ່າການແຂວງຫຼວງພະບາງ ໂດຍໃຫ້ກຽດ ເລົ່າມູນເຊື້ອຂອງສະຫາຍ ສຸກັນ ບຸນຍົງ ຮອງເລຂາພັກແຂວງ,ມີຄະນະປະຈໍາພັກແຂວງ,ພະແນກການອ້ອມຂ້າງ,ປກສ-ປກຊ ພ້ອມດ້ວຍພະນັກງານ ຢູ່ພາຍໃນເທດສະບານແຂວງເຂົ້າຮ່ວມ.

ວັນທີ 21 ມີນາ ເປັນວັນສຳຄັນໃນປະຫວັດສາດຂອງຊາດລາວ, ເປັນວັນທີ່ພວກຈັກກະພັດລ່າເມືອງຂຶ້ນໄດ້ສ້າງໂສກອານາດຕະກຳໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນລາວ ເມືອງທ່າແຂກ ແລະ ພະນັກງານນັກຮົບຂອງພວກເຮົາ. ຍ້ອນແນວນັ້ນ, ໃນໄລຍະຜ່ານມາ ປະຊາຊົນລາວຈິ່ງພ້ອມກັນລະນຶກວັນທີ 21 ມີນາ 1946 ເປັນວັນແຫ່ງຄວາມຄຽດແຄ້ນຂອງສັດຕູຜູ້ຮຸກຮານ, ເປັນວັນນັກຮົບເສຍອົງຄະ ແລະ ເສຍສະຫລະຊີວິດເພື່ອປະເທດຊາດ ເພື່ອສະແດງຄວາມກະຕັນຍູ ຮູ້ບຸນຄຸນຕໍ່ນັກຮົບຜູ້ທີ່ໄດ້ເສຍສະຫຼະຊີວິດເພື່ອຊາດ ແລະ ການປະຕິວັດກໍ່ຄືເພື່ອອະນາຄົດອັນສົດໃສຂອງປະຊາຊົນລາວ.ຍ້ອນກັບໄປປີ 1946, ພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງໄດ້ກັບຄືນມາຮຸກຮານລາວອີກຄັ້ງໃໝ່. ເພື່ອສະກັດກັ້ນ, ຕ້ານຢັນການບຸກລຸກຄັ້ງໃໝ່ຂອງສັດຕູ, ທະຫານ ແລະ ປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ ໄດ້ສົມທົບກັບກອງກຳລັງປະກອບອາວຸດຂອງຄົນຫວຽດນາມຢູ່ລາວ ໄດ້ດຳເນີນການຕໍ່ສູ້ຢ່າງອົງອາດກ້າແກ່ນ, ຕີຕ້ານການບຸກລຸກບຽດຍຶດຂອງສັດຕູ ຢູ່ບັນດາຕົວເມືອງຕ່າງໆໃຫ້ປະລາໄຊ ເດັ່ນກ່ວາໝູ່ແມ່ນບັ້ນຮົບປ້ອງກັນຕົວເມືອງທ່າແຂກ ເຊິ່ງເປັນຈຸດຍຸດທະສາດສຳຄັນຂອງການປະຕິວັດໃນເວລານັ້ນ. ຕົ້ນເດືອນ 2 ປີ 1946 ໜ່ວຍພັກ ປະຈໍາເມືອງທ່າແຂກ ໄດ້ເປີດກອງປະຊຸມ ແລະ ໄດ້ອອກມະຕິທີ່ມີເນື້ອ ໃນສຳຄັນຕອນໜຶ່ງວ່າ: “ຕ້ອງ ເພີ່ມທະວີຄວາມສາມັກຄີລະ ຫວ່າງ 2 ກໍາລັງປະກອບອາວຸດ ຂອງລາວ ແລະ ຊາວຫວຽດນາມຕ່າງດ້າວ ເພື່ອກະກຽມ ໃຫ້ແກ່ການຕໍ່ສູ້ປ້ອງກັນຕົວເມືອງທ່າແຂກ, ປົກປັກຮັກສາຊັບສົມບັດຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ເປັນການທົດສອບໃນ ແປວໄຟເພື່ອສ້າງກຳລັງໃຫ້ ເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວ”. ປະຕິບັດຕາມມະຕິດັ່ງກ່າວ ຄະນະບັນຊາການທະຫານ ແລະ ຄະນະຮັກສາຕົວເມືອງ ທ່າແຂກໂດຍແມ່ນປະທານ ສຸພານຸວົງ ເປັນຜູ້ບັນຊາການ ສູງສຸດໄດ້ຮຽກໂຮມປະຊຸມ ເພື່ອຜ່ານແຜນການສູ້ຮົບປ້ອງກັນຕົວເມືອງຢ່າງລະອຽດ. ຄະນະບັນຊາການໄດ້ ມອບໜ້າທີ່ໃຫ້ 2 ສະຫາຍຄື: ສະຫາຍ ສິງກະໂປ ສີໂຄດຈຸນລະມະນີ ແລະ ສະຫາຍ ຫງວຽນແຈງ, ຮອງຫົວໜ້າຄະນະບັນຊາການຮັບຜິດຊອບ ເຂດຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ ຂອງເມືອງທ່າແຂກ, ກຳລັງທະຫານພວກເຮົາລວມມີ 800 ກວ່າຄົນໄດ້ຈັດຕັ້ງເປັນ 4 ກອງຮ້ອຍ ( ລາວ 2 ກອງຮ້ອຍ ຊາວຫວຽດນາມຕ່າງດ້າວ 2 ກອງຮ້ອຍ ) ປະກອບອາວຸດ ແລະ ມີຫນ້າທີ່ຮ່ວມກັບໜ່ວຍ ປ້ອງກັນຕົວກຽມພ້ອມຕໍ່ສູ້ກັບ ພວກສັດຕູໃນທຸກທິດ.

ບັ້ນຮົບປ້ອງກັນຕົວເມືອງທ່າແຂກໄດ້ເປີດສາກຂຶ້ນແຕ່ເວລາ 6 ໂມງເຊົ້າ ແລະ ແກ່ຍາວຈົນ ຮອດ 17 ໂມງແລງ ທະຫານຂອງສັດຕູຈຶ່ງເຄື່ອນເຂົ້າຕົວເມືອງທ່າແຂກ. ພາຍຫລັງກອງກຳລັງຂອງ ພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງ ແລະ ລູກແຫລ້ງຕີນມືຂອງພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າຢຶດເອົາເມືອງທ່າ ແຂກໄດ້ແລ້ວ, ພວກເຂົາໄດ້ ເຂັ່ນຂ້າປະຊາຊົນລາວ ແລະ ຊາວຫວຽດນາມຕ່າງດ້າວຜູ້ບໍລິສຸດ ດ້ວຍວີທີທີ່ໂຫດຫ້ຽມ, ເພື່ອເປັນການປາບປາມ ແລະ ກວາດລ້າງໃຫ້ຫມົດຂະບວນຕໍ່ສູ້ກູ້ຊາດຂອງປະຊາຊົນລາວທີ່ພວມເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນ ໃນເວລານັ້ນ, ພວກເຂົາໄດ້ໃຊ້ປືນຍິງກວາດໃສ່ຝູງຊົນຄົນທົ່ວໄປ ໂດຍບໍ່ເລືອກຫນ້າ ແລ້ວໂຍນລົງນ້ຳຂອງເຮັດໃຫ້ ນ້ຳຂອງຍາມນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍ ເລືອດ ແລະ ຊາກສົບ, ປະຊາຊົນຜູ້ບໍລິສຸດລວມທັງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍຈຳນວນ 3.000 ຄົນ ຖືກຂ້າຕາຍ, ເຮືອນຊານບ້ານຊ່ອງ ແລະ ພື້ນຖານໂຄງລ່າງຖືກທຳລາຍ ເປັນຈຳນວນຫຼວງຫລາຍ, ຄອບຄົວຜົວ, ເມຍ, ພໍ່,ແມ່, ລູກຖືກຜັດພາກຈາກກັນ, ລູກ ເປັນກຳພ້າ-ກຳພອຍ. ການກະທຳທີ່ໄຮ້ມະນຸດ ສະທຳ ແລະ ໂຫດຮ້າຍປ່າເຖື່ອນດັ່ງກ່າວໃນວັນທີ 21 ມີນາ 1946 ໄດ້ຖືກເລົ່າຂານຕໍ່ໆ ກັນມາໂດຍບໍ່ມີວັນຈະຖືກຫລົງລືມນັ້ນ ໄດ້ກາຍເປັນ “ ຄວາມຄຽດແຄ້ນ” ຂອງປະຊາຊົນ ລາວຜູ້ຮັກເຊື້ອແພງຊາດ.ເຫດການວັນທີ 21 ມີນາ ໄດ້ຝັງ ເລິກໃນຄວາມຊົງຈຳຂອງປະຊາຊົນລາວທີ່ຮັກຊາດ ແລະ ຖືກຈາລຶກໄວ້ຢູ່ໃນປະຫວັດສາດຂອງຊາດລາວເຮົາໄປ ຊົ່ວກາລະນານ.


ພາຍຫຼັງໄດ້ສະຖາປະນາສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວຂຶ້ນໃນວັນທີ 2 ທັນວາ 1975. ກໍໄດ້ຫວນຄືນປະຫວັດສາດຂອງວັນຄຽດແຄ້ນ 21 ມີນາ ໃຫ້ສະມາຊິກພັກ-ພະນັກງານ ແລະ ປະຊາຊົນລາວບັນດາ ເຜົ່າ,ມີຄວາມຈົດຈຳລ້ຳລຶຶກ ແລະ ມີຄວາມກະຕັນຍູຮູ້ບຸນຄຸນ ຄຸນງາມຄວາມ ດີຂອງນັກຮົບປະຕິວັດຜູ້ເສຍສະຫລະເພື່ີອເອກະລາດຂອງຊາດໃນໄລຍະແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ ກູ້ຊາດເວົ້າລວມ ເວົ້າສະເພາະແມ່ນຜູ້ເສຍສະຫຼະໃນບັ້ນຮົບ ປ້ອງກັນຕົວເມືອງທ່າແຂກ.